Co to jest bilon i jakie ma znaczenie w gospodarce?
Bilon to pieniądz zdawkowy w postaci metalowych monet. Jest pełnoprawnym środkiem płatniczym i uzupełnia banknoty, przede wszystkim przy płatnościach o niskich nominałach. Współczesne monety mają zwykle wartość nominalną wyższą niż wartość metalu użytego do ich produkcji, dlatego określa się je jako monety podwartościowe.
Co to jest bilon?
Bilonem nazywa się monety przeznaczone do codziennych, drobnych płatności. Pojęcie „pieniądz zdawkowy” podkreśla ich uzupełniającą funkcję wobec banknotów. Monety są wykonane z metalu, dlatego różnią się od banknotów materiałem, kształtem i sposobem użycia.
Nazwa pochodzi od bilonu, czyli stopu miedzi i srebra wykorzystywanego dawniej do wyrobu monet o niskiej wartości. W różnych okresach stosowano także nikiel, brąz, mosiądz, stal i aluminium. W Polsce bilon emituje Narodowy Bank Polski, a monety są bite w mennicy.
Jaką rolę bilon odgrywa w gospodarce?
Monety umożliwiają rozliczanie niewielkich kwot, wydawanie reszty i korzystanie z urządzeń przyjmujących płatności wrzutowe. Ich wartość nominalna nie musi odpowiadać wartości użytego metalu. Bilon ma także tak zwany kurs przymusowy, co oznacza, że jest uznawanym środkiem płatniczym w granicach określonych przez przepisy.
Najważniejsze cechy obu form pieniądza przedstawia porównanie:
| Cecha | Bilon | Banknot |
|---|---|---|
| Materiał | Metal lub stop metali | Papier lub tworzywo polimerowe |
| Trwałość | Zwykle wysoka, monety długo pozostają w obiegu | Zwykle niższa, banknoty zużywają się szybciej |
| Główne zastosowanie | Drobne płatności, wydawanie reszty i automaty | Płatności większymi kwotami |
Bilon jest użyteczny z kilku powodów:
- Wytrzymałość – monety są odporne na wielokrotne używanie i trudniej je przypadkowo zniszczyć.
- Obsługa automatów – mogą być przyjmowane przez parkomaty, automaty biletowe i inne urządzenia wrzutowe.
- Uzupełnienie obiegu – pozwalają płacić dokładną kwotę i wydawać resztę przy zakupach.
- Pełnoprawny środek płatniczy – ich funkcja nie ogranicza się do przechowywania wartości metalu.
Bilon a bilion – jaka jest różnica?
Bilon oznacza monety, natomiast bilion jest nazwą liczby. W polskiej skali długiej bilion to 1 000 000 000 000, czyli 1012. Pojęcia brzmią podobnie, dlatego bywają mylone, ale dotyczą zupełnie różnych dziedzin: pieniądza i matematyki.
Najprościej zapamiętać to tak: bilonem płacisz, a bilion zapisujesz jako dużą liczbę.
